Biomimicry for a Sustainable Future: A Qualitative Study Based on Expectancy Theory
Biomimicry for a Sustainable Future
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18089315Anahtar Kelimeler:
Sürdürülebilirlik, Biyomimikri, Beklenti kuramıÖzet
Amaç – Bu araştırmanın amacı, sürdürülebilirlik açısından önemli bir uygulama alanı olan biyomimikri eğitiminin, yönetim bilişim sistemleri ve yazılım mühendisliği alanlarında öğrenim gören üniversite öğrencileri tarafından beklenti kuramı çerçevesinde nasıl deneyimlendiğini ve anlamlandırıldığını incelemektir.
Tasarım/veri/metodoloji – Araştırmanın ilk aşamasında, STEM temelli bir program kapsamında öğrencilere biyomimikri konusu üzerine eğitim verilmiştir. İkinci aşamada, öğrencilerden doğadan ilham alan fikirler geliştirmeleri istenmiş; üretilen bu fikirler TÜBİTAK Bilim Söyleşileri kapsamında ilkokul ve lise öğrencileriyle paylaşılmıştır. Eğitim sürecinden sekiz ay sonra gerçekleştirilen görüşmelerde, katılımcıların sürdürülebilirlik alanına ilişkin beklenti ve deneyimleri değerlendirilmiştir. Çalışmada, beklenti kuramı temel alınarak öğrencilere yarı yapılandırılmış sorular yöneltilmiş ve süreç, fenomenoloji deseni çerçevesinde nitel araştırma yöntemiyle derinlemesine incelenmiştir.
Bulgular – Biyomimikri eğitimi yaratıcılığın gelişmesi konusunda destek sağlamıştır. Fakat eğitim sonrası geliştirilen fikirler hayata geçirilememiştir. Bu süreçteki beklentilerin karşılanması için bireylerin girişimcilik ekosistemine dahil edilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir. Üstelik, sürdürülebililik ile ilgili çalışmaların doğa ile iç içe, ekip halinde sürdürülmesinin daha faydalı olacağı bulgulanmıştır.
Özgünlük/değer – Bu araştırmanın özgün değeri, teknoloji odaklı disiplinlerde biyomimikri eğitiminin Beklenti Kuramı çerçevesinde incelenmesi ve uzun vadeli etkilerinin fenomenolojik yaklaşımla değerlendirilmesidir. Ayrıca, öğrencilerin doğadan ilham alan fikirlerini toplumsal etkileşim yoluyla genç kuşaklara aktarması çalışmaya farklı bir değer katmaktadır.
Referanslar
Adıgüzel, O. C., Küçükkayhan, S., Yapıcıoğlu, D. K. & Kara, D. A. (2024). The effects of Teaching Practices Based on Biomimicry Approach on Learning-Teaching Processes. Participatory Educational Research, 11(3), 109-125. https://doi.org/10.17275/per.24.37.11.3
Akduman, B., & Taşdelen, B. (2021). Beklenti teorisi ve hedonizmin marka bağımlılığı yaratmadaki etkisinin Zen Pırlanta üzerinden incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(2), 1068–1096. https://doi.org/10.19145/e-gifder.919587
Amer, N. (2019). Biomimetic approach in architectural education: case study of ‘biomimicry in architecture’course. Ain Shams Engineering Journal, 10(3), 499-506. https://doi.org/10.1016/j.asej.2018.11.005
Autumn, K., et al.,(2000). Adhesive force of a single gecko foot-hair. Nature, 405(6787), 681-685.
Avcı, F. (2019). Doğa ve inovasyon: okullarda biyomimikri. Anadolu Öğretmen Dergisi, 3(2), 214-233.
Bar Cohen, Y. (Ed.). (2012). Biomimetics: Nature based innovation. CRC Press/Taylor & Francis Group.
Barthlott, W., & Neinhuis, C. (1997). Purity of the sacred lotus, or escape from contamination in biological surfaces. Planta, 202(1), 1-8.
Benyus, J. M. (1998). Biomimicry: Innovation inspired by nature. New York, NY: William Morrow & Company.
Benyus, J. M. (2002). Biomimicry: Innovation Inspired by Nature. Harper Perennial.
Bond, M., Buntins, K., Bedenlier, S., Zawacki-Richter, O., & Kerres, M. (2020). Mapping research in student engagement and educational technology in higher education: A systematic evidence map. International journal of educational technology in higher education, 17(1), 1- 17. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0176-8
Bybee, R. W. (2010). Advancing STEM Education: A 2020 Vision. Technology and Engineering Teacher, 70(1), 30–35.
Canbazoğlu Bilici, S., Küpeli, M. A., & Guzey, S. S. (2021). Inspired by nature: An engineering design-based biomimicry activity. Science Activities, 58(2), https://doi.org/10.1080/00368121.2021.1918049
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı. Nobel Yayıncılık.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.
El-Zeiny, R. M. A. (2012). Biomimicry as a problem solving methodology in interior architecture. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 50, 502–512.
Ergül, A. (2023). Analojik akıl Yürütmenin biyomimikri ile desteklenmesi: Doğa ile öğrenen çocuklar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(2), 879-904.
Freeman, S., et al., (2014). Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. PNAS, 111(23), 8410-8415.
García-Martínez, I., Pérez-Navío, E., Pérez-Ferra, M., & Quijano-López, R. (2021). Relationship between emotional intelligence, educational achievement and academic stress of pre-service teachers. Behavioral Sciences, 11(7), 95, 1- 14. https://doi.org/10.3390/bs11070095
Garris, C. P., & Fleck, B. (2022). Student evaluations of transitioned-online courses during the COVID-19 pandemic. Scholarship of Teaching and Learning in Psychology, 8(2), 119–139. https://doi.org/10.1037/stl0000229
Gencer, A. S., Doğan, H. & Bilen, K. (2020). Developing biomimicry STEM activity by querying the relationship between structure and function in organisms. Turkish Journal of Education, 9(1), 64-105. https://doi.org/10.19128/turje.643785
Hasan, K., Ahmad, S., Liaf, A. F., Karimi, M., Ahmed, T., Shawon, M. A., & Mekhilef, S. (2024). Oceanic challenges to technological solutions: A review of autonomous underwater vehicle path technologies in biomimicry, control, navigation, and sensing. IEEE Access, 12, 46202-46231.
Illeris, K. (2018). A comprehensive understanding of human learning. In Contemporary theories of learning (pp. 1-14). Routledge.
Koçel, T. (2020). İşletme Yöneticiliği: Yönetim ve Organizasyon (18. Baskı). Beta Yayınları.
Kopman, V., & Porfiri, M. (2012). Design, modeling, and characterization of a miniature robotic fish for research and education in biomimetics and bioinspiration. IEEE/ASME Transactions on mechatronics, 18(2), 471-483.
Kuo, M., Barnes, M., & Jordan, C. (2022). Do experiences with nature promote learning? Converging evidence of a cause-and-effect relationship. High-quality outdoor learning, 47-66.
Lunenburg, F. C. (2011). Expectancy theory of motivation: Motivating by altering expectations. International Journal of Management, Business, and Administration, 15(1), 1-6.
McMichael, A. J. (2004). Environmental and social influences on emerging infectious diseases: past, present and future. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 359(1447), 1049-1058.
Metwally, W. M. (2025). Biomimicry and Green Architecture: Nature-Inspired Innovations for Sustainable Buildings. Sustainability, 17(16), 7223, 1-19. https://doi.org/10.3390/su17167223
Morgan Stanley Institute for Sustainable Investing. (2025). Sustainable signals: Individual investors 2025. Retrieved from https://www.morganstanley.com/content/dam/msdotcom/en/assets/pdfs/2025_Sustainable_Signals_Individual_Investors_2025_report.pdf
Orr, D. W. (1992). Ecological literacy: Education and the transition to a postmodern world. Suny Press.
Park, C. L. (2010). Making sense of the meaning literature: an integrative review of meaning making and its effects on adjustment to stressful life events. Psychological bulletin, 136(2), 257-301.
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage publications.
Raman, R., Sreenivasan, A., Suresh, M., & Nedungadi, P. (2024). Mapping biomimicry research to sustainable development goals. Scientific Reports, 14(1), 18613, 1-21. https://doi.org/10.1038/s41598-024-69230-9
Reap, J. (2010). Holistic biomimicry: A pedagogical framework for sustainable innovation. Journal of Cleaner Production, 18(4), 401-409.
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2019). Organizational Behavior (18th ed.). Pearson.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. New York: Guilford Press.
Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Motivation and social cognitive theory. Contemporary Educational Psychology, 60, 101832, 1–10.
Şen, H., Kaya, A., & Alpaslan, B. (2018). Sürdürülebilirlik üzerine tarihsel ve güncel bir perspektif. Ekonomik Yaklaşım, 29(107), 1-47.
Shalley, C. E., Zhou, J. & Oldham, G. R. (2004). The effects of personal and contextual characteristics on creativity: Where should we go from here? Journal of Management, 30(6), 933-958.
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). Sage Publications.
Tan, J., Melkoumian, N., Harvey, D., & Akmeliawati, R. (2025). Nature-Inspired Solutions for Sustainable Mining: Applications of NIAs, Swarm Robotics, and Other Biomimicry-Based Technologies. Biomimetics, 10(3), 181, 1-29.
Türe, D. D. (2023). Biyomimi̇kri ve Tersine Mühendisli̇k Temelli Stem Etkinliklerinin Tasarlanmasi Kimya Derslerinde Uygulanması ve Etki̇lili̇ğinin Değerlendiri̇lmesi (Yayınlanmamış doktora tezi), Marmara Universitesi. İstanbul.
Türk Dil Kurumu. (2025). TDK online sözlük. Retrieved from https://sozluk.gov.tr/
Vroom, V. H. (1964). Work and Motivation. Wiley.
Wigfield, A. & Eccles, J. S. (2000). Expectancy–value theory of achievement motivation. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 68-81.
Wigfield, A., & Ponnock, A. (2020). The Relevance of Expectancy–Value Theory to Understanding the Motivation and Achievement of Students with Cognitive and Emotional Special Needs: Focus on Depression and Anxiety. In Handbook of educational psychology and students with special needs (pp. 388-425). Routledge.
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press. Retrieved from https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5987our-common-future.pdf
Xie, Y., Fang, M., & Shauman, K. (2015). STEM education. Annual review of sociology, 41(1), 331-357.
Yen, J., & Weissburg, M. (2016). Perspectives on biologically inspired design: Introduction to the collected contributions. Bioinspiration & Biomimetics, 11(1), 010201.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, B. (2016). STEM eğitim ve mühendislik uygulamaları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 265-277.
Yıldırım, B. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının STEM eğitiminde biyomimikri uygulamalarına yönelik görüşleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 63-90.
Zhang, J., Kestem, L., Wommer, K. & Wanieck, K. (2025). Biomimetic tools: Insights and implications of a comprehensive analysis and classification. Bioinspiration & Biomimetics, 20(2), 026014, 1-21. https://doi.org/10.1088/1748-3190/adaff6
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Kategori
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Fevziye Bekar
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.